Terug naar Eigen Werkjes



Mastitis bij borstvoeding.

 

Casus.
 
Een 29 jarige vrouw geeft sinds 3 weken borstvoeding.
Zij heeft nu pijn aan
zijkant van haar rechter borst,
voelt zich koortsig en ziek.
Geen bijkomende klachten.



Onderzoek

 

    Inleiding

            Mastitis komt vrij vaak voor bij vrouwen die borstvoeding geven met een geschatte prevalentie van 20% in de eerste 6 postpartum-maanden.  Meestal treedt
            mastitis op in de eerste 6 weken, maar het kan op eender welk tijdstip tijdens de lactatie optreden.  Mastitis kan verward worden met een verstopt    
            melkkanaaltje wat ter hoogte van de borst min of meer dezelfde symptomen kan geven doch zonder het algemeen ziek zijn en de koorts.  Mastitis is geen        
            reden om de borstvoeding te staken.

 

    Definitie

            Mastitis is een ontsteking van de borst, meestal veroorzaakt door een infectie.  Bacteriën raken vaak via tepelkloven in de melkgangetjes en kunnen zo 
            aanleiding geven tot  mastitis.  De veroorzaker is meestal staphylococcus aureus en zeldzaam E. Coli.

 

    Symptomen

             Pijnlijke, warme, harde en gezwollen driehoekige zone thv de borst, soms veralgemeende zwelling van de borst  ; met :

 

    Risicofactoren

 

    Onderzoeken

        Bijkomende diagnostiek is meestal niet nodig.  De publicatie van de WHO raadt een cultuur van de melk aan wanneer en na 2 dagen geen reactie is op de antibiotica, 
              wanneer de mastitis frequent terugkeert en wanneer een hospitalisatie vereist is. Een cultuuronderzoek gebeurt op een midstream afname van de melk opgevangen 
              in een steriel urinerecipiënt.

 

    Behandeling

        Effectieve verwijdering van de melk.

              De stase van melk in de borst is vaak een initiërende factor bij het ontstaan van mastitis. Een  frequente en efficiënte verwijdering van melk is dan ook een 
              eerste stap in de behandeling van mastitis. Men gaat de moeders stimuleren om hun baby frequenter aan te leggen, te beginnen aan de kant met mastitis.     
              Het positioneren van het kind met de kin of de neus in de richting van de aangedane zone, kan helpen om deze zone goed te doen draineren. Het masseren van de 
              borst tijdens de voeding met een eetbare olie kan helpen de pijn te verminderen en tevens de evacuatie bevorderen. De massage moet uitgevoerd worden vanaf de
              ontstoken zone richting tepel.

              Het extra evacueren van de borst na de voeding dmv een borstpomp of handmatig kan het herstel bespoedigen.

              Wanneer het borstvoeden door de vrouw niet wenst te worden verdergezet, moet zij toch afkolven omdat een plotse stop met borstvoeding tijdens mastitis de 
              kans op een abces doet vergroten.

              Wanneer de baby weigert te drinken van de ontstoken borst kan men de baby aan de andere borst voeden en de ontstoken borst later afkolven.


    Ondersteunende maatregelen 

        Rust, voldoende drinken en gezonde voeding zijn een must voor het herstel van mastitis.

              Afwisselen van koude en warme compressen kunnen eveneens verlichting brengen. Een warm compres wordt het beste aangebracht voor de voeding aangezien 
              het de melkvloed zal bevorderen. Na de borstvoeding zal een koud compres de pijn reduceren en de roodheid doen verminderen.

  

Medicamenteuze behandeling

 

    Analgesie

        Een adequate pijnbestrijding zal de melkejectie ten goede komen. Ibuprofen krijgt de voorkeur boven Paracetamol aangezien zijn ontstekingsremmende 
             eigenschappen. Ibuprofen wordt slechts in de melk waargenomen na een dagdosis van 1.6g en is dus als veilig te beschouwen.

  

    Antibiotica

        Wanneer de symptomen van de mastitis mild zijn en aanwezig zijn voor minder dan 24 uur, kunnen ondersteunende maatregelen voldoende zijn om de mastitis 
              te behandelen.  Wanneer de symptomen reeds langere tijd aanwezig zijn en de vrouw is acuut ziek moet er gestart worden met antibiotica.

              Aangezien de meeste gevallen van mastitis veroorzaakt worden door S. aureus is de eerste keuze flucloxacilline 500mg 3x per dag gedurende 7 dagen
              (Floxapen, Staphycid).   
Verder kunnen cefalexine, cloxacilline, flucloxacilline, amoxicilline-clavulaanzuur, clindamycine en ciproxin gebruikt worden ter 
              behandeling van mastitis.

              In de NHG standaard wordt bij overgevoeligheid voor flucloxacilline een macrolide gedurende 7 dagen aangeraden.

  

    Follow up

         De respons op de ingestelde behandeling geeft meestal een spectaculaire verbetering van de toestand. Wanneer desondanks de behandeling de symptomen
              toch blijven bestaan moet men denken aan: resistentie van de bacteriën, abces, ruimte innemend proces of ductaal carcinoom.

  

Complicaties

 
    Vroegtijdig en plots stoppen van de borstvoeding

         De symptomen van mastitis kunnen zo pijnlijk zijn dat de vrouw besluit om direct met de borstvoeding te stoppen. Belangrijk hier is haar zoveel mogelijk 
               informatie te geven dat de evacuatie van de melk noodzakelijk is voor het herstel. Een stase van melk in een door mastitis getroffen borst kan immers 
               aanleiding geven tot abcesvorming.  Tevens dient men de vrouw voldoende informatie te geven dat de medicatie niet schadelijk is tijdens de borstvoeding.

 
     Abces

         Wanneer een bepaalde zone in de borst, ook na behandeling, hard, rood en pijnlijk blijft dient men aan een abces te denken. Een echo van de borst kan het 
               vermoeden van een abces bevestigen. Een abces kan herhaaldelijk geaspireerd worden wat de borstvoeding minder in de weg staat. Wanneer er meerdere 
               abcessen of het abces vrij groot is kan het noodzakelijk zijn dat het abces chirurgisch gedraineerd wordt.  Ook na de drainage van een abces moet 
               borstvoeding worden verdergezet.

  
     Candida infectie

         Aan een candida infectie moet gedacht worden wanneer de vrouw last heeft van een branderig gevoel thv de tepel of uitstralende pijn in de borst na de 
               behandeling van mastitis.

               De diagnose van een candida infectie kan soms moeilijk zijn omdat borst en tepel er normaal kunnen uitzien. 

               Men moet bedacht zijn op een infectie bij :

               Men kan ook de infectie opmerken bij de baby wanneer deze witte vlekken op de tong of in de mond vertoont.  De baby kan in deze gevallen behandeld worden 
               met Daktarin orale gel telkens wanneer de baby gezoogd heeft aan te brengen. De borst van de vrouw wordt verzorgd met Daktarincreme en zo goed mogelijk 
               droog gehouden. De duur van de behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten en wordt best nog een tweetal weken verder gezet na verdwijnen van 
               de symptomen.

 

    Preventie

 

      Tips

              De tepel én tepelhof zijn goed omsloten. Let erop dat de baby zoveel mogelijk tepelhof in de mond neemt om kloven te vermijden. Indien de baby alleen op de 
              tepel zuigt, breng dan je vinger ter hoogte van de mondhoek en duw zachtjes om de zuigkracht te verbreken zodat de baby loslaat. Doe dan een nieuwe poging.

      
       


       

 

       Stuwing treedt meestal op rond dag 3 na het starten van de borstvoeding.  Wanneer de borst dan niet geledigd wordt, kan het de productie remmen.    
        Door spanning in de borsten kan de baby de tepel moeilijker vastnemen. 


        Enkele tips :

Bronnen

        ·  The academy of breastfeeding medicine, protocol mastitis.
        ·  www.borstvoeding.com        
        ·
  Ruth A. Lawrence; Invited Commentary: Mastitis While Breastfeeding: Old Theories and New Evidence; American Journal of Epidemiology Vol. 155, No. 2 : 115-116
        ·  www.mayoclinic.com
        ·  NHG standard zwangerschap en kraamperiode
        ·  G.W.J. Berghuijs; Candidiasis van de voedende borst; Janssen-Cilag Medisch-wetenschappelijk Nieuws; mei-juni 1997

Terug naar Eigen Werkjes